september 2022 | Door: Jeffrey Leichel | burger & staat

Het ontluisterende verhaal van Christina,  toeslagenslachtoffer uit Apeldoorn.

In een van de vele woonerven in de wijk De Maten in Apeldoorn staat de huurwoning van Christina. Een keurige middenwoning waar Christina sinds een klein jaar woont, samen met haar jongste zoon.

Maar achter deze voordeur gaat een verhaal schuil dat zo ontluisterend is, dat het alle geloof in onze menselijke samenleving in één klap wegvaagt. Hier het verhaal van een jonge alleenstaande moeder, die totaal kapot werd gemaakt door de Belastingdienst, de Staat en de Gemeente Apeldoorn. 

32 jaar en vol levensenergie

We schrijven 2008, Christina woont dan al enkele jaren in Nederland, nadat ze als jonge ambitieuze vrouw had besloten haar vaderland Armenië te verlaten vanwege de corruptie en de uitzichtloze arbeidsmarkt. Ze had in haar vaderland het conservatorium succesvol afgerond en is ook gediplomeerd tolk. 

Door haar echtscheiding in Nederland werd ze een alleenstaande moeder met drie jonge kinderen. De vader bemoeide zich niet meer met het gezin. Maar dat was voor Christina geen belemmering om vol in het leven te blijven staan. 

Ze had een leuke baan, gaf af en toe pianoles, deed een HBO-studie in de avonduren en zorgde alleen voor haar drie kinderen van toen 13, 7 en 4 jaar oud. De kinderen gingen onbezorgd naar school, de jongste naar het kinderdagverblijf en de oudste twee naar buitenschoolse opvang, totdat Christina ze vanuit haar werk weer kon ophalen. 

UIT HET NIETS SLOEG HET NOODLOT TOE
Christina ontving een verzoek van de belastingdienst om aan te geven hoeveel uur ze gebruik maakte van kinderopvang. Het betrof de periode 2006/2007. Ze vulde alles netjes in en stuurde het binnen de termijn terug naar de belastingdienst. Maar de enveloppen bleven binnenkomen dat er niets was aangeleverd.

Tot zes keer toe (!) heeft ze de informatie opnieuw gestuurd. En tot zes keer toe gaf de belastingdienst aan dat ze niets hadden ontvangen. Ontelbare keren heeft ze gebeld met de belastingdienst. Het antwoord was steeds hetzelfde; "Wij hebben niets ontvangen". "U kunt bezwaar aantekenen". "We geven geen verdere informatie".

Niet lang daarna ontving Christina een brief van de belastingdienst waarin stond dat in naam van Hare Majesteit binnen twee dagen € 33.000 moest worden terugbetaald. Omdat er geen informatie was aangeleverd.

HET BEZWAAR RAAKT OOK ZOEK
Ook daar heeft Christina bezwaar tegen aangetekend. En weer meldt de belastingdienst enige tijd later dat er geen bezwaar is ontvangen. Het bezwaar wordt voor de tweede keer opgestuurd, wederom ontkent de belastingdienst dat er iets is ontvangen.

Intussen wordt de vordering van € 33.000 verhoogd met rente en kosten. En komen ook de eerste informatieverzoeken binnen over het jaar 2008, waar het hele spel weer opnieuw begint. 

Toeslagen worden stopgezet en loonbeslag gelegd

De belastingdienst zet de incassoprocedures genadeloos door. Van het een op het andere moment ontvangt Christina geen toeslagen meer, die worden verrekend met de uitstaande vordering, zo leest ze in een brief. En binnen enkele maanden daarna wordt zelfs loonbeslag gelegd door de belastingdienst. 

In de jaren daarop blijft de belastingdienst haar achtervolgen met dezelfde procedures en dezelfde antwoorden voor de daaropvolgende jaren: "U kunt bezwaar aantekenen", "Wij geven geen verdere informatie", "We hebben niets ontvangen". In totaal loopt de bedachte vordering op tot € 87.000 en glijdt het leven van Christina en haar kinderen langzaam weg in een ongekend horror scenario. 

Het meest staat Christina nog bij hoe onpersoonlijk en zelfs vernederend ze te woord werd gestaan door de belastingdienst. In één van de vele gesprekken werd zelfs aangegeven dat de belastingdienst twijfelde of haar jongste kind wel van haar was!

VERSTREKKENDE GEVOLGEN
Het inhouden van de toeslagen en het loonbeslag hadden verstrekkende gevolgen. De financiële huishouding werd er compleet door weggevaagd en wat Christina ook probeerde, ze werd zonder er iets aan te kunnen doen met haar gezin een financieel ravijn ingeduwd.

Het kinderdagverblijf dumpte op een gegeven moment de kinderen op Chistina's werk. Vanwege de betalingsachterstanden waren ze niet meer welkom. Door de stress, de financiële problemen en het loonbeslag liet de werkgever het uiteindelijk ook afweten.

Christina rolde van het ene probleem in het ander, ze verloor een belangrijk deel van haar sociale netwerk, ze moest stoppen met haar studie en het gezin leefde inmiddels onder de armoedegrens. Uiteindelijk was er na enkele jaren vechten geen andere optie meer dan een aanvraag te doen voor een WSNP-traject.

DE TRAP NA VAN DE BELASTINGDIENST
De Stadsbank had het verzoek voor de WSNP ingediend, maar die werd door de rechter afgewezen. De rechter vond dat er onvoldoende was aangetoond dat de ontstane schulden buiten Christina's schuld om waren ontstaan. De redenering van de rechter was dat de belastingdienst wel gelijk zou hebben.

Wel kreeg de Stadsbank voor elkaar dat de toeslagen weer werden uitbetaald, maar omdat de belastingdienst niet wilde meewerken aan een schikking, werd Christina uit het hulpverleningstraject van de Stadsbank gezet en stond er weer alleen voor.

Niet lang daarna begon de verhuurder met een rechtszaak om tot uithuiszetting over te kunnen gaan, nu de WSNP was afgewezen. Bij de rechter werd uiteindelijk afgesproken om een 'laatste kansbeleid' in te zetten. Hierdoor kon een hernieuwd verzoek tot toelating tot de WSNP worden gedaan.

Ook dit verzoek werd door de rechter afgewezen. De Stadsbank besloot in hoger beroep te gaan en tot ieders opluchting werd in het voorjaar van 2013 de WSNP daar wel toegekend. Inmiddels waren alle vorderingen, plus rente en kosten, opgelopen tot € 141.000.

DE TWEEDE TRAP NA VAN DE BELASTINGDIENST
In 2016 ontvangt Christina haar 'schone lei' verklaring. Er lijkt na acht hele donkere jaren eindelijk een einde te komen aan al het leed.

Dan ontvangt Christina een brief van de belastingdienst. Er zou nog een oude vordering van € 3.000 open staan en die moest direct betaald worden. Christina stuurt haar 'schone lei' verklaring op, maar daar heeft de belastingdienst geen boodschap aan.

Niet lang daarna begint de belastingdienst weer met het inhouden van toeslagen, waardoor er direct weer betalingsproblemen ontstaan. Christina belt met alle instanties in de hoop dat ze zullen zien dat dit echt onredelijk is.

De verhuurder van haar woning reageert fel en direct. Ze eist direct de achterstallige huur op en gaat over tot uithuiszetting via de rechter. Dat wordt toegewezen en zo gebeurt het dat in september 2017 Christina met twee minderjarige kinderen in Apeldoorn op straat staat. De oudste was inmiddels door alle problemen het huis ontvlucht en jong zelfstandig gaan wonen.

DE HEL BLIJKT NOG LANG NIET OVER
De door het systeem kapot gemaakte moeder staat, na drie jaar WSNP en jarenlange intimidatie door de belastingdienst, dankzij diezelfde belastingdienst ineens op straat. Dakloos, met twee kinderen van dan 13 en 16 jaar oud. Als een zwerver trekt ze rond met haar twee kinderen, totdat een Apeldoornse wethouder zich de zaak aantrekt en haar een vakantiewoning aanbiedt waar ze tijdelijk kan verblijven.

Daar moet ze dan wel € 900,00 per maand voor betalen, maar uiteindelijk betaalt de gemeente daar gelukkig toch een flink deel aan mee.

De Zorg gaat zich met de zaak bemoeien

Om het woningprobleem op te lossen komt Christina in aanraking met het Wijkteam Apeldoorn. De woningbemiddelaar die daarvoor wordt aangesteld blijkt achteraf echter een speltherapeut te zijn, die vooral was geïnteresseerd in het welzijn van de kinderen.

Via het Sociaal Meldpunt wordt een woning gevonden voor het gezin. Het zou een experiment zijn voor gezinnen die in gelijksoortige situaties zitten. Maar nadat de woning is betrokken (het gezin is dan inmiddels 6x in vier jaar verhuisd), blijkt Christina te zijn ondergebracht in een zorgwoning van Riwis.

Of zij eruit of jij eruit!

En bij Riwis krijg je alleen een huis als je ook een zorgindicatie hebt. Al snel bleek dat die er, linksom of rechtsom, moest komen. De zelfstandige ambulante verzorger die het gezin al enige tijd bij stond en waar een vertrouwensband mee was opgebouwd moest van Riwis het veld ruimen. Het was 'zij eruit, of jij uit het huis'. 

De eerste beoordeling van de gezinssituatie door een WMO-medewerker, die via Riwis was ingeschakeld, kwam met een ontluisterende conclusie. Het gezin moest onder beschermingsbewind worden geplaatst en Christina moest een persoonlijkheidsonderzoek ondergaan. 

Niet toevallig levert een dergelijke indicatie ook de hoogste vergoeding per uur op voor Riwis. Dat Christina vervolgens tegen deze indicatie in verweer ging werd haar niet in dank afgenomen. Ze werd zwaar onder druk gezet om mee te werken aan het traject.

Was het toeval of voorspelbaar dat niet lang daarna Christina werd geconfronteerd met een melding bij Veilig Thuis? Een akkefietje met haar jongste zoon (gerotzooid met vuurwerk) en melding daarvan bij Veilig Thuis, leverde een compleet uit de duim gezogen rapport van 138 punten op. Met als eindconclusie; de moeder heeft allemaal verkeerde financiële keuzes gemaakt, waardoor ze haar kinderen in gevaar heeft gebracht.

De daaropvolgende aanvraag bij de Raad van Kinderbescherming levert een onmiddellijke ondertoezichtstelling op. Er breekt een juridisch gevecht aan dat 2,5 jaar duurt en waarbij Christina heeft moeten vechten als een leeuwin om haar kinderen uit de klauwen van Veilg Thuis te houden. Uiteindelijk wint Christina die procedure.

RIWIS: geen zorgindicatie, dan de woning uit!

Ook het bezwaar op het gewraakte WMO-rapport wordt uiteindelijk toegekend en de zorgindicatie wordt ingetrokken. Riwis reageert kordaat. Geen zorgindicatie, dan ook geen woning. Riwis gaat onmiddellijk over tot uithuiszetting en voor de tweede keer staat het gezin op straat. We zijn dan dan inmiddels in 2019 aanbeland.

Na vele omzwervingen komt het gezin pas in 2021 in de sociale huurwoning terecht waar ze nu wonen. Alleen de jongste woont nog thuis. Omdat Christina inmiddels is erkend als toeslagenslachtoffer beginnen langzaamaan de laatste financiële problemen zich op te lossen.

SCHADEVERGOEDING
Het is nu september 2022. Het is 15 jaar geleden dat de eerste brieven van de belastingdienst op de mat vielen. Via de zogenaamde 'integrale beoordeling' zijn alle inhoudingen van de belastingdienst gecorrigeerd en weer terugbetaald. 

Bij de beoordeling van dat dossier blijken alle beroepsschriften, waarvan de belastingdienst steeds aangaf ze nooit ontvangen te hebben, gewoon in het dossier te zitten. Andere schulden die zijn ontstaan door het handelen van de belastingdienst zijn ook zo goed als afgewikkeld. 

De vraag die dan blijft is, hoe maak je goed wat dit gezin de afgelopen 15 jaar is ontnomen? Christina is inmiddels 48 jaar, haar kinderen hebben een flinke tik gehad van alle ellende, haar carrière-kansen zijn verkeken, ze heeft inkomensgroei en pensioenopbouw gemist en ze is totaal uitgeput door haar strijd tegen alle instellingen. 

Om nog maar te zwijgen van het onmetelijke verlies van levensvreugde dat het gezin is afgepakt. En dat allemaal vanwege een algoritme en een onmenselijke behandeling door de belastingdienst, rechters en gemeentelijke zorginstellingen.

COMMISSIE WERKELIJKE SCHADE (CWS)
De regering onderkent inmiddels dat er mogelijk sprake zou kunnen zijn van gevolgschade. Ooit, toen de toeslagenaffaire net bekend werd in de media, sprak Rutte nog van 'ruimhartig schadeloos stellen'. Maar dat is allang weer naar de achtergrond verdwenen.

De CWS, die de gevolgschade moet beoordelen, is slecht georganiseerd, heeft de hand enorm op de knip en de procedures duren zo lang en zijn zo uitputtend, dat er vrijwel geen slachtoffer doorheen komt. Bovendien wordt tot op de dag van vandaag nog steeds geen budget beschikbaar gesteld door de staat, waarmee slachtoffers goede experts kunnen inhuren bij de ondersteuning van hun schadeclaim. 

Voor de Kerst een vergoeding voor gevolgschade

DE ZOLDERKAMER
Vanuit De Zolderkamer, een initiatief waar ondermeer Prinses Laurentien bij is betrokken, is een project gestart om buiten het CWS om via een Vaststellingsovereenkomst snel tot een eerlijke schadevergoeding te komen.

Op basis van een lijst criteria, opgemaakt door experts in bijvoorbeeld letselschade, wordt een schadeberekening gemaakt. Hiervoor heeft Christina weer haar hele verhaal moeten vertellen en ook hele persoonlijke vragen moeten beantwoorden. Het is voor haar erg traumatisch om daar steeds weer doorheen te moeten gaan.

De Zolderkamer had ingezet op de eerste schikking voor de Kerst dit jaar. Maar inmiddels is het project uitgesteld vanwege onvoorziene problemen. Ook dat kan er nog wel bij.

MISSENDE KINDEREN, ONTBREKENDE SLACHTOFFERS
Christina heeft haar kinderen uit de klauwen van Veilig Thuis weten te houden. Maar heel veel andere ouders niet. Ouders die bovenop het vreselijke financiële leed ook nog hun kinderen al jaren kwijt zijn. 

En dan zijn er ook nog de vele gezinnen die zich niet hebben gemeld. Doodsbang voor hun gemeente, doodsbang om nog dieper in de ellende te komen door toedoen van de staat en de belastingdienst.

Het is verbazingwekkend hoeveel tijd, energie en geld politici, zowel landelijk als lokaal, kunnen steken in onderwerpen als Oekraïne, het klimaat, vaccins, minderheden, boeren, immigratie, inclusiviteit en hulp aan het buitenland, maar de slachtoffers van de toeslagenaffaire totaal in de steek laten. Die affaire lijkt niet meer sexy voor de politiek. Daar lijkt geen politieke eer meer aan te behalen. 

Zo vinden we op de website van de gemeente Apeldoorn wel een aparte pagina voor vluchtelingen uit Oekraïne, maar wie op de homepage zoekt naar 'toeslagenslachtoffers' of 'toeslagenouders' of 'missende kinderen' krijgt de melding:

Er zijn geen resultaten gevonden voor deze zoekopdracht

Kosten van dit artikel: € 1.195,00
Donaties aan dit artikel: € 436,00 
Artikelnummer: 2022-09-01